MPSC स्मार्ट नोट्स: यशाची गुरुकिल्ली
अभ्यासाचा ढिगारा मोठा असला की परीक्षेच्या शेवटच्या दिवसांत भीती वाटते. या भीतीवर एकच उपाय आहे - स्वतःच्या काढलेल्या 'स्मार्ट नोट्स'. नोट्स अशा असाव्यात की पूर्ण पुस्तक तुम्ही २-३ तासांत रिव्हाइज करू शकाल.
१. नोट्स कधी काढाव्यात?
अनेकांना पहिल्याच वाचनात नोट्स काढण्याची सवय असते, जी चुकीची आहे. नोट्स काढण्याची योग्य वेळ:
- पहिले वाचन: फक्त समजून घेण्यासाठी.
- दुसरे वाचन: महत्त्वाचे मुद्दे हायलाईट करण्यासाठी.
- तिसरे वाचन: आता नोट्स काढा, कारण आता तुम्हाला समजले आहे की नक्की काय महत्त्वाचे आहे.
२. नोट्स काढण्याच्या प्रभावी पद्धती
अ) माईंड मॅप्स (Mind Maps): एका मुख्य शब्दापासून फाटे फोडून माहिती लिहा. हे विज्ञानासाठी उत्तम ठरते.
ब) तक्ता पद्धत (Tabular Form): तुलनात्मक अभ्यासासाठी (उदा. गव्हर्नर जनरल किंवा नद्यांची लांबी) तक्ते वापरा.
क) फ्लो चार्ट (Flow Charts): इतिहासातील घटनांचा क्रम किंवा संविधानातील एखादी प्रक्रिया दर्शवण्यासाठी.
३. नोट्स कशा नसाव्यात?
- पुस्तकातील वाक्ये जशीच्या तशी लिहू नका.
- नोट्स सविस्तर नसाव्यात; त्या 'Short & Crisp' असाव्यात.
- ज्या गोष्टी तुम्हाला आधीच पाठ आहेत, त्या नोट्समध्ये लिहून वेळ वाया घालवू नका.
महत्त्वाचा सल्ला: नोट्समध्ये नेहमी अर्धे पान रिकामे सोडा. जेणेकरून भविष्यात त्या विषयाशी संबंधित 'चालू घडामोडी' आल्यास तिथेच अपडेट करता येतील.
पुढील भागात: "MPSC साठी पहिल्या दिवसापासून वर्तमानपत्र (Newspaper) कसे वाचावे?"