History Super 30 One-Liners
📱 Part 1 of 4: Social Reformers & Early Institutions
- १. बाळशास्त्री जांभेकर यांनी ६ जानेवारी १८३२ रोजी मराठीतील पहिले वृत्तपत्र 'दर्पण' सुरू केले.
- २. मराठी वृत्तपत्रसृष्टीचे जनक म्हणून बाळशास्त्री जांभेकर यांना ओळखले जाते.
- ३. बाळशास्त्री जांभेकरांनी १८४० मध्ये मराठीतील पहिले मासिक 'दिग्दर्शन' सुरू केले.
- ४. दाडोबा पांडुरंग तळखडकर यांनी १८४८ मध्ये मुंबईत 'परमहंस सभा' ची स्थापना केली.
- ५. परमहंस सभा ही सुप्रसिद्ध मानवकल्याण आणि जातीभेद निर्मूलनासाठी गुप्तपणे काम करणारी संस्था होती.
- ६. दाडोबा पांडुरंग तळखडकर यांना मराठी भाषेचे 'पाणिनी' म्हणून ओळखले जाते.
- ७. भाऊ महाजन यांनी १८४१ मध्ये 'प्रभाकर' हे वृत्तपत्र सुरू केले, ज्यातून सामाजिक प्रबोधन झाले.
- ८. गोपाळ हरी देशमुख (लोकहितवादी) यांनी आपली प्रसिद्ध 'शतपत्रे' प्रभाकर वृत्तपत्रातून प्रसिद्ध केली.
- ९. एकूण १०८ पत्रांचा समावेश असणारी शतपत्रे लोकहितवादींनी १८४८ ते १८५६ दरम्यान लिहिली.
- १०. महात्मा ज्योतिराव फुले यांनी ३ जुलै १८५१ रोजी पुण्याच्या बुधवार पेठेतील भिडे वाड्यात मुलींची पहिली शाळा काढली.
- ११. महात्मा फुलेंनी १८५२ मध्ये अस्पृश्य मुलांसाठी पुण्यात वेताळपेठ येथे पहिली शाळा सुरू केली.
- १२. महात्मा ज्योतिराव फुले यांनी १८६३ मध्ये स्वतःच्या घरी 'बालहत्या प्रतिबंधक गृह' स्थापन केले.
- १३. २४ सप्टेंबर १८७३ रोजी महात्मा फुलेंनी पुण्यात 'सत्यशोधक समाज' या क्रांतिकारी संस्थेची स्थापना केली.
- १४. सत्यशोधक समाजाचे ब्रीदवाक्य \"सर्वसाक्षी जगत्पती, त्याला नकोच मध्यस्ती\" हे होते.
- १५. सत्यशोधक समाजाचे मुखपत्र म्हणून कृष्णराव भालेकर यांनी १८७७ मध्ये 'दीनबंधू' वृत्तपत्र सुरू केले.
- १६. महात्मा फुलेंनी १८५५ मध्ये लिहिलेले 'तृतीय रत्न' हे मराठी साहित्यातील पहिले सामाजिक नाटक मानले जाते.
- १७. महात्मा फुलेंचा 'गुलामगिरी' हा ग्रंथ अमेरिकेतील कृष्णवर्णीय (निग्रो) लोकांच्या गुलामगिरी मुक्तीच्या चळवळीला समर्पित आहे.
- १८. महात्मा फुलेंचा अंतिम ग्रंथ 'सार्वजनिक सत्यधर्म' हा त्यांच्या मृत्यूनंतर १८९१ मध्ये प्रकाशित झाला.
- १९. १८८८ मध्ये मुंबईच्या जनतेने ज्योतिराव फुले यांना 'महात्मा' ही पदवी बहाल केली.
- २०. डॉ. आत्माराम पांडुरंग यांनी ३१ मार्च १८६७ रोजी मुंबईत 'प्रार्थना समाज' ची स्थापना केली.
- २१. प्रार्थना समाजाच्या स्थापनेत आणि प्रचारात न्या. महादेव गोविंद रानडे आणि डॉ. रा. गो. भांडारकर यांचा मोठा वाटा होता.
- २२. प्रार्थना समाजाने आपले विचार मांडण्यासाठी 'सुबोध पत्रिका' हे मुखपत्र सुरू केले होते.
- २३. स्वामी दयानंद सरस्वती यांनी १० एप्रिल १८७५ रोजी मुंबईत 'आर्य समाज' ची स्थापना केली.
- २४. आर्य समाजाचे मुख्य घोषवाक्य किंवा स्लोगन \"वेदांकडे परत चला\" (Back to Vedas) हे होते.
- २२५. स्वामी दयानंद सरस्वती यांनी हिंदू धर्माच्या प्रचारासाठी 'सत्यार्थ प्रकाश' हा अत्यंत प्रसिद्ध ग्रंथ लिहिला.
- २६. जगन्नाथ शंकरशेट (नाना) यांनी १८५२ मध्ये मुंबईत महाराष्ट्रातील पहिली राजकीय संघटना 'बॉम्बे असोसिएशन' स्थापन केली.
- २७. नाना शंकरशेट यांना आचार्य अत्रे यांनी मुंबईचे 'अनभिषिक्त सम्राट' असे संवादात्मक नाव दिले होते.
- २८. १८५३ मध्ये सुरू झालेल्या भारतातील पहिल्या मुंबई ते ठाणे रेल्वे कंपनीचे नाना शंकरशेट हे पहिले भारतीय संचालक होते.
- २९. पंडिता रमाबाई यांनी १८८९ मध्ये मुंबईत बालविधवा आणि अनाथ स्त्रियांसाठी 'शारदा सदन' ची स्थापना केली.
- ३०. ख्रिश्चन धर्म स्वीकारल्यानंतर पंडिता रमाबाई यांनी महिलांच्या उद्धारासाठी 'मुक्ती सदन' आणि 'कृपा सदन' केडगाव (पुणे) येथे सुरू केले.
MPSC Combine Group B: History Super 30 One-Liners
📱 Part 2 of 4: British Administration, Press & Early Resistance
- ३१. गोपाळ गणेश आगरकर यांनी १८८१ मध्ये लोकमान्य टिळकांसोबत 'केसरी' (मराठी) व 'मराठा' (इंग्रजी) वृत्तपत्रे सुरू केली.
- ३२. आगरकर हे 'केसरी'चे पहिले संपादक होते, तर टिळक हे 'मराठा' वृत्तपत्राचे काम पाहत असत.
- ३३. समाजसुधारणा की राजकीय स्वातंत्र्य या वादातून आगरकरांनी केसरी सोडले आणि १८८८ मध्ये 'सुधारक' साप्ताहिक सुरू केले.
- ३४. आगरकरांच्या सुधारक पत्राचे इंग्रजी संपादन प्रसिद्ध मवाळ नेते गोपाळ कृष्ण गोखले करत असत.
- ३५. १८८९ च्या मुंबई काँग्रेस अधिवेशनात सुधारक गोपाळ गणेश आगरकर यांनी बालविवाह विरोधी ठराव मांडला होता.
- ३६. १८५७ च्या उठावाच्या वेळी भारताचा गव्हर्नर जनरल लॉर्ड कॅनिंग हा होता.
- ३७. मंगल पांडे यांनी २९ मार्च १८५७ रोजी बराचपूरच्या छावणीत ब्रटीश अधिकारी मेजर ह्युसन याच्यावर पहिली गोळी झाडली.
- ३८. १८५७ च्या उठावानंतर १ नोव्हेंबर १८५८ रोजी अलाहाबाद येथे लॉर्ड कॅनिंगने राणीचा जाहीरनामा वाचून दाखवला.
- ३९. राणीच्या जाहीरनाम्याने ईस्ट इंडिया कंपनीची राजवट संपुष्टात आणून भारताचा कारभार थेट ब्रिटीश क्राउनकडे सोपवला.
- ४०. लॉर्ड लिटनने भारतीय वृत्तपत्रांची गळचेपी करण्यासाठी १८७८ मध्ये जुलमी 'वर्नाक्युलर प्रेस ऍक्ट' (देशी वृत्तपत्र कायदा) संमत केला.
- ४१. लॉर्ड रिपनने १८८२ मध्ये वर्नाक्युलर प्रेस ऍक्ट रद्द करून भारतीय वृत्तपत्रांना पुन्हा स्वातंत्र्य बहाल केले.
- ४२. स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा कायदा (१८८२) संमत केल्यामुळे लॉर्ड रिपन याला 'स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा जनक' म्हणतात.
- ४३. १८८३ मधील प्रसिद्ध 'इल्बर्ट बिल' मुळे भारतीय न्यायाधीशांना युरोपीय गुन्हेगारांचे खटले चालवण्याचा अधिकार मिळणार होता, ज्याला गोऱ्या लोकांनी कडक विरोध केला.
- ४४. भारतात पहिली अधिकृत जनगणना १८७२ मध्ये लॉर्ड मेयो च्या काळात झाली, तर पहिली नियमित जनगणना १८८१ पासून सुरू झाली.
- ४५. वासुदेव बळवंत फडके यांनी ब्रटीश सत्तेविरुद्ध महाराष्ट्रात उभारलेल्या बंडाला रामोशी व कोळी बांधवांनी मुख्य पाठबळ दिले.
- ४६. वासुदेव बळवंत फडके यांना ब्रटीशांनी अटक करून एडन (यमन) येथील तुरुंगात ठेवले, जेथे १८८३ मध्ये त्यांचा मृत्यू झाला.
- ४७. १८९७ मध्ये पुण्यात प्लेग कमिशनर रँडची हत्या करणाऱ्या चाफेकर बंधूंना पकडून देण्यात द्रविड बंधूंनी गद्दारी केली होती.
- ४८. चाफेकर बंधूंनी गद्दार द्रविड बंधूंचा वध करण्यासाठी पुण्यात 'असोसिएशन फॉर रिमूव्हल ऑफ ऑब्स्टॅकल्स' (चाफेकर क्लब) अंतर्गत कारवाई केली.
- ४९. स्वातंत्र्यवीर सावरकरांनी १८९९ मध्ये नाशिक येथे स्थापन केलेल्या गुप्‍त संघटनेचे नाव 'मित्रमेळा' असे होते.
- ५०. मित्रमेळा या संघटनेचे रूपांतर १ जानेवारी १९०४ रोजी सावरकरांनी 'अभिनव भारत' या आंतरराष्ट्रीय स्तरावर काम करणाऱ्या क्रांतीकारी संघटनेत केले.
- ५१. अभिनव भारतच्या अनंत कान्हेरे या १९ वर्षांच्या युवकाने २१ डिसेंबर १९०९ रोजी नाशिकचा जुलमी जिल्हाधिकारी जॅक्सन याचा वध केला.
- ५२. लंडनमध्ये 'इंडिया हाऊस'ची स्थापना करून भारतीय क्रांतीकारकांना शिष्यवृत्ती देण्याचे काम श्यामजी कृष्णवर्मा यांनी केले.
- ५३. मादाम भिकाजी कामा यांनी १९०७ मध्ये जर्मनीतील स्टुटगार्ट येथील आंतरराष्ट्रीय समाजवादी परिषदेत भारताचा पहिला राष्ट्रध्वज फडकवला.
- ५४. छत्रपती शाहू महाराजांनी कोल्हापूर संस्थानात प्राथमिक शिक्षण मोफत व सक्तीचे करणारा कायदा २५ जुलै १९१७ रोजी जारी केला.
- ५५. शाहू महाराजांनी अस्पृश्यतेचे उच्चाटन करण्यासाठी कोल्हापुरात 'मिस क्लार्क हॉस्टेल' ची स्थापना केली होती.
- ५६. शाहू महाराजांनी गुन्हेगार जातींवरील जाचक 'हाजिरी पद्धत' (क्रिमिनल ट्राइब्स ऍक्ट अंतर्गत) अधिकृतपणे रद्द केली.
- ५७. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी महाडच्या चवदार तळ्यावर अस्पृश्यांच्या पाण्याचा हक्क मिळवण्यासाठी २० मार्च १९२७ रोजी ऐतिहासिक सत्याग्रह केला.
- ५८. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी विषमतेचा निषेध करण्यासाठी २५ डिसेंबर १९२७ रोजी महाड येथेच मनुस्मृती ग्रंथाचे जाहीर दहन केले.
- ५९. महर्षी धोंडो केशव कर्वे यांनी महिला शिक्षणासाठी १९०७ मध्ये हिंगणे (पुणे) येथे 'महिला विद्यालय' सुरू केले.
- ६०. महर्षी कर्वे यांना त्यांच्या समाजसेवेबद्दल १९५८ मध्ये भारत सरकारचा सर्वोच्च 'भारत रत्न' पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.
MPSC Combine Group B: History Super 30 One-Liners
📱 Part 3 of 4: National Congress, Extremist Phase & Early Gandhian Era
- ६१. राष्ट्रीय सभेचे पहिले अधिवेशन पुणे येथे होणार होते, परंतु तिथे प्लेगची साथ पसरल्यामुळे ते मुंबईला हलवण्यात आले.
- ६२. राष्ट्रीय सभेच्या पहिल्या अधिवेशनाचे अध्यक्ष सुधारक नेते व्योमेशचंद्र बॅनर्जी हे होते.
- ६३. राष्ट्रीय सभेचे दुसरे अधिवेशन १८८६ मध्ये कलकत्ता येथे पार पडले, ज्याचे अध्यक्ष दादाभाई नौरोजी होते.
- ६४. दादाभाई नौरोजी यांनी ब्रटीशांच्या आर्थिक शोषणावर प्रकाश टाकणारा प्रसिद्ध 'संपत्तीच्या वहनाचा सिद्धांत' (Drain Theory) मांडला.
- ६५. १८८८ च्या अलाहाबाद काँग्रेस अधिवेशनाचे अध्यक्ष जॉर्ज युल हे होते, ते काँग्रेसचे पहिले परदेशी (ब्रिटीश) अध्यक्ष ठरले.
- ६६. लोकमान्य टिळकांनी जनतेमध्ये राष्ट्रभावना जागवण्यासाठी १८९३ मध्ये सार्वजनिक गणेशोत्सव आणि १८९५ मध्ये शिवजयंती उत्सव सुरू केला.
- ६७. लॉर्ड कर्झनने प्रशासकीय सोयीचे कारण सांगून प्रत्यक्षात हिंदू-मुस्लिम फूट पाडण्यासाठी १९०५ मध्ये बंगालची फाळणी केली.
- ६८. बंगालच्या फाळणीविरुद्ध देशभरात तीव्र 'वंगभंग चळवळ' (स्वदेशी आंदोलन) सुरू झाली.
- ६९. १९०६ च्या कलकत्ता अधिवेशनामध्ये दादाभाई नौरोजी यांच्या अध्यक्षतेखाली काँग्रेसने 'चतुःसूत्री' चा कार्यक्रम अधिकृतपणे स्वीकारला.
- ७०. काँग्रेसमधील जहाल युगाचे प्रमुख नेतृत्व करणाऱ्या तिघांना देशात 'लाल-बाल-पाल' (लाला लजपत राय, बाळ गंगाधर टिळक, बिपिनचंद्र पाल) म्हटले गेले.
- ७१. १९०८ मध्ये टिळकांवर राजद्रोहाचा खटला चालवून ब्रटीशांनी त्यांना ६ वर्षांसाठी म्यानमारमधील मंडालेच्या तुरुंगात पाठवले.
- ७२. लोकमान्य टिळकांनी मंडालेच्या तुरुंगात असताना हिंदू धर्मातील तत्त्वज्ञानावर आधारित प्रसिद्ध 'गीतारहस्य' हा ग्रंथ लिहिला.
- ७३. १९१६ मध्ये टिळक आणि ॲनी बेझंट यांनी भारतात ब्रटीश साम्राज्यांतर्गत स्वशासनासाठी 'होमरूल लीग' (Home Rule) आंदोलन सुरू केले.
- ७४. महात्मा गांधी ९ जानेवारी १९१५ रोजी दक्षिण आफ्रिकेतून भारतात परतले, म्हणून हा दिवस भारतात 'प्रवासी भारतीय दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
- ७५. महात्मा गांधी यांनी गोपाळ कृष्ण गोखले यांना आपले राजकीय गुरू मानले होते.
- ७६. गांधीजींनी भारतात पहिला सत्याग्रह १९१७ मध्ये बिहारमधील चंपारण्य येथे निळीच्या शेतकऱ्यांवरील जुलमी 'तिनकाठिया' पद्धतीविरुद्ध केला.
- ७७. १९१८ मधील गुजरात येथील खेडा सत्याग्रहादरम्यान गांधीजींना सरदार वल्लभभाई पटेल यांचे खंबीर सहकार्य लाभले.
- ७८. ब्रटीशांच्या काळ्या 'रोलेट ऍक्ट' (न्यायालयीन चौकशीविना अटक करणारा कायदा) च्या निषेधार्थ १३ एप्रिल १९१९ रोजी अमृतसर येथे ऐतिहासिक जालियनवाला बाग सभा भरली होती.
- ७९. जालियनवाला बागेत जमलेल्या निःशस्त्र जनतेवर ब्रटीश लष्करी अधिकारी जनरल डायर याने अमानुष गोळीबाराचे आदेश दिले.
- ८०. जालियनवाला बाग हत्येच्या चौकशीसाठी ब्रटीश सरकारने 'हंटर कमिशन' ची स्थापना केली होती.
- ८१. पहिल्या महायुद्धानंतर तुर्कस्तानच्या खलिफाला पाठिंबा देण्यासाठी भारतातील मुस्लिम बांधवांनी १९१९ मध्ये 'खिलाफत चळवळ' सुरू केली, ज्याला गांधीजींनी पाठिंबा दिला.
- ८२. १ ऑगस्ट १९२० रोजी लोकमान्य टिळकांचे निधन झाले आणि याच दिवशी गांधीजींनी देशात पहिली राष्ट्रीय पातळीवरील 'असहकार चळवळ' सुरू केली.
- ८३. असहकार चळवळीदरम्यान उत्तर प्रदेशातील गोरखपुर जवळील चौरी-चौरा येथे ५ फेब्रुवारी १९२२ रोजी आंदोलकांनी पोलीस चौकी पेटवून २२ पोलीस कर्मचाऱ्यांना जिवंत मारले.
- ८४. चौरी-चौरा येथील हिंसक घटनेमुळे व्यथित होऊन महात्मा गांधींनी १२ फेब्रुवारी १९२२ रोजी असहकार आंदोलन तात्काळ मागे घेण्याची घोषणा केली.
- ८५. काँग्रेसच्या कायदेमंडळ प्रवेशाला पाठिंबा देणाऱ्या 'फेरवादी' नेत्यांनी १ जानेवारी १९२३ रोजी 'स्वराज्य पक्ष' स्थापन केला (चित्तरंजन दास अध्यक्ष व मोतीलाल नेहरू सचिव होते).
- ८६. महात्मा गांधी यांनी आपल्या संपूर्ण आयुष्यात काँग्रेसच्या केवळ एकाच अधिवेशनाचे अध्यक्षपद भूषवले आणि ते म्हणजे १९२४ चे बेळगाव अधिवेशन होय.
- ८७. १९२८ च्या सायमन कमिशनविरुद्ध लाहोर येथे निदर्शने करताना ब्रटीश लाठीमारात जखमी झाल्यामुळे थोर जहाल नेते लाला लाज़पत राय यांचा मृत्यू झाला.
- ८८. सायमन कमिशनला आव्हान म्हणून सर्वपक्षीय संमतीने भारताची भावी घटना तयार करण्यासाठी मोतीलाल नेहरू यांच्या अध्यक्षतेखाली १९२८ मध्ये 'नेहरू रिपोर्ट' तयार करण्यात आला.
- ८९. १९२९ च्या ऐतिहासिक लाहोर अधिवेशनात पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या अध्यक्षतेखाली काँग्रेसने 'पूर्ण स्वराज्याचा' ठराव मंजूर केला.
- ९०. लाहोर ठरावानुसार २६ जानेवारी १९३० हा दिवस देशभरात भारताचा पहिला 'स्वातंत्र्य दिन' म्हणून साजरा करण्यात आला होता.
MPSC Combine Group B: History Super 30 One-Liners
📱 Part 4 of 4: Civil Disobedience, Quit India & Independence
- ९१. गांधीजींनी सविनय कायदेभंग आंदोलनाची सुरुवात करण्यासाठी १२ मार्च १९३० रोजी प्रसिद्ध दांडी यात्रेला साबरमती येथून सुरुवात केली.
- ९२. ६ एप्रिल १९३० रोजी गांधीजींनी दांडी (गुजरात) येथे समुद्राकाठचे मीठ उचलून ब्रटीशांचा जुलमी मिठाचा कायदा मोडीत काढला.
- ९३. महाराष्ट्रात मिठाचा मुख्य सत्याग्रह मुंबईजवळील वडाळा, ठाण्यातील शिरोडा आणि रत्नागिरीत मालवण येथे तीव्रतेने झाला.
- ९४. सविनय कायदेभंग चळवळीत सोलापूरच्या गिरणी कामगारांनी अभूतपूर्व संप पुकारला आणि तिथे काही काळ समांतर 'स्वराज्य' चालवले गेले.
- ९५. वायव्य सरहद्द प्रांतात खान अब्दुल गफार खान यांनी 'खुदाई खिदमतगार' (तांबडे डगलेवाले) संघटनेद्वारे गांधीवादी चळवळ चालवली; त्यांना 'सरहद्द गांधी' म्हणतात.
- ९६. भारताच्या घटनात्मक पेचावर चर्चा करण्यासाठी ब्रटीश सरकारने १९३० ते १९३२ दरम्यान लंडनमध्ये तीन गोलमेज परिषदा (Round Table Conferences) आयोजित केल्या.
- ९७. काँग्रेसने केवळ दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत (१९३१) भाग घेतला होता, ज्याचे प्रतिनिधित्व महात्मा गांधींनी केले.
- ९८. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे भारतातील एकमेव प्रमुख नेते होते जे तिन्ही गोलमेज परिषदांना हजर राहिले होते.
- ९९. ब्रटीश पंतप्रधान रॅमसे मॅकडोनाल्ड यांनी घोषित केलेल्या जातीय निवाड्याविरुद्ध गांधीजींनी पुण्याच्या येरवडा तुरुंगात ामरण उपोषण सुरू केले.
- १००. २४ सप्टेंबर १९३२ रोजी महात्मा गांधी आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यात प्रसिद्ध 'पुणे करार' (Poona Pact) होऊन दलितांसाठी राखीव जागा निश्चित झाल्या.
- १०१. १९३५ च्या भारत सरकार कायद्यानुसार प्रांतांना स्वायत्तता देण्यात आली, ज्याच्या आधारे १९३७ मध्ये देशात प्रांतिक निवडणुका झाल्या.
- १०२. १९३७ च्या निवडणुकांनंतर काँग्रेसने भारतातील ११ पैकी ८ प्रांतांमध्ये आपले मंत्रिमंडळ स्थापन केले होते.
- १०३. दुसऱ्या महायुद्धात भारताला ब्रटीशांनी परस्पर ओढल्याच्या निषेधार्थ नोव्हेंबर १९३९ मध्ये सर्व काँग्रेस मंत्रिमंडळांनी सामूहिक राजीनामे दिले.
- १०४. काँग्रेस पक्षांतर्गत मतभेदांमुळे सुभाषचंद्र बोस यांनी १९३९ मध्ये अध्यक्षपदाचा राजीनामा देऊन 'फॉरवर्ड ब्लॉक' या स्वतंत्र पक्षाची स्थापना केली.
- १०५. ८ मे १९४० रोजी लॉर्ड लिनलिथगो यांनी भारतीयांना शांत करण्यासाठी 'ऑगस्ट ऑफर' मांडली, जी काँग्रेस व मुस्लिम लीग दोघांनी फेटाळली.
- १०६. सामूहिक आंदोलनाऐवजी गांधीजींनी ऑक्टोबर १९४२ मध्ये वैयक्तिक सत्याग्रह सुरू केला, ज्याचे 'पहिले वैयक्तिक सत्याग्रही' म्हणून आचार्य विनोबा भावे यांची निवड झाली.
- १०७. वैयक्तिक सत्याग्रहाचे 'दुसरे सत्याग्रही' पंडित जवाहरलाल नेहरू हे होते.
- १०८. मार्च १९४२ मध्ये भारतात आलेले 'क्रिप्स मिशन' हे गांधीजींनी \"बुडत्या बँकेचा पुढील तारखेचा धनादेश\" (Post-dated cheque on a crashing bank) म्हणून नाकारले.
- १०९. ७ आणि ८ ऑगस्ट १९४२ रोजी मुंबईच्या गवालिया टँक मैदानावर काँग्रेस महासमितीने ऐतिहासिक 'भारत छोडो' (Quit India) ठराव संमत केला.
- ११०. भारत छोडो आंदोलनादरम्यान गांधीजींनी देशबाधवांना \"करेंगे या मरेंगे\" (Do or Die) हा अंतिम संदेश दिला.
- १११. ९ ऑगस्ट १९४२ च्या पहाटेच ब्रटीश सरकारने 'ऑपरेशन झिरो अवर' राबवून गांधीजींसह सर्व प्रमुख काँग्रेस नेत्यांना अटक केली.
- ११२. ९ ऑगस्ट रोजी मुंबईच्या मैदानावर ब्रटीश बंदी झुगारून क्रांतीकारी महिला अरुणा असफ अली यांनी भारताचा राष्ट्रध्वज फडकवला.
- ११३. भारत छोडो आंदोलनात महाराष्ट्रातील सातारा येथे क्रांतीसिंह नाना पाटील यांनी ब्रटीश शासन व्यवस्था उखडून लावत 'प्रति सरकार' (पत्री सरकार) चालवले.
- ११४. सातारा प्रति सरकारने ग्रामीण भागात न्याय व सुव्यवस्था राखण्यासाठी 'तुफान सेना' नावाची स्वतःची सशस्त्र विंग स्थापन केली होती.
- ११५. आंदोलनादरम्यान सातपुड्याच्या जंगलात आणि नंदुरबार भागात शाळकरी मुलांचे नेतृत्व करताना शिरीषकुमार हा अल्पवयीन मुलगा ब्रटीश गोळीबारात हुतात्मा झाला.
- ११६. सिंगापूर येथे रासबिहारी बोस यांनी आझाद हिंद सेनेची कमान सुभाषचंद्र बोस यांच्याकडे सोपवली, ज्यांनी सैन्याला 'चलो दिल्ली'चा नारा दिला.
- ११७. नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी आझाद हिंद सेनेचे मुख्यालय सिंगापूरहून म्यानमारमधील रंगून येथे हलवले होते.
- ११८. १९४५ च्या सिमला परिषदेत भारताच्या घटनात्मक सुधारणांसाठी व्हाइसरॉय लॉर्ड वेव्हेल यांनी मांडलेली 'वेव्हेल योजना' अपयशी ठरली.
- ११९. मार्च १९४६ मध्ये ब्रटीश संसदेने पाठवलेल्या कॅबिनेट मिशन (त्रिमंत्री योजना) मध्ये पॅथिक लॉरेन्स, स्टॅफोर्ड क्रिप्स आणि ए. व्ही. अलेक्झांडर यांचा समावेश होता.
- १२०. माउंटबॅटन योजनेच्या (३ जून १९४७) आधारे ब्रटीश संसदेने 'भारतीय स्वातंत्र्याचा कायदा' संमत केला आणि १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारताला स्वातंत्र्य मिळाले.