MPSC Combine Current Affairs Master Notes
शासकीय योजना व राष्ट्रीय आर्थिक पायाभूत सुविधा: २०२४-२०२६ घडामोडी
🚨 MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा २०२६: चालू घडामोडींच्या अत्यंत संभाव्य घटकांचे वाढीव फाँट आकारासह डिझाइन केलेले विशेष संकलन.
🏛️ विभाग १: महाराष्ट्र राज्य प्रमुख कल्याणकारी योजना
१. मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना संरचना
- पात्रता निकष: महाराष्ट्र शासनाने महिला सक्षमीकरणासाठी सुरू केलेल्या या महत्त्वाकांक्षी योजनेअंतर्गत राज्यातील २१ ते ६5 वर्षे वयोगटातील विवाहित, विधवा, घटस्फोटित आणि निराधार महिलांना दरमहा ₹१,५00 चे थेट आर्थिक साहाय्य (Direct Benefit Transfer - DBT) दिले जाते.
- उत्पन्न मर्यादा: या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी संबंधित कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹२.५ लाखापेक्षा कमी असणे अनिवार्य आहे, ज्यामुळे ग्रामीण व शहरी भागातील गरीब महिलांमध्ये आर्थिक स्वावलंबन निर्माण होत आहे.
२. मुख्यमंत्री तीर्थदर्शन योजना व ज्येष्ठ वयोश्री साहाय्य
- तीर्थदर्शन कॉरिडॉर: राज्यातील ६० वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या ज्येष्ठ नागरिकांना देशातील प्रमुख धार्मिक व ऐतिहासिकCorridors ची (उदा. अयोध्या, वाराणसी, पंढरपूर) मोफत यात्रा घडवण्यासाठी ही योजना कार्यरत आहे.
- वयोश्री साहाय्य उपक्रम: यासोबतच वाढत्या वयातील अपंगत्व किंवा आजारांवर मात करण्यासाठी ज्येष्ठ नागरिकांना आवश्यक वैद्यकीय उपकरणे (उदा. चष्मे, श्रवणयंत्रे, व्हीलचेअर) खरेदी करण्यासाठी ₹३,००० चे एकरकमी अर्थसाहाय्य थेट बँक खात्यात दिले जाते.
📈 विभाग २: राष्ट्रीय वित्तीय संस्था, नियुक्त्या व महामार्ग प्रकल्प
१. १६ वा वित्त आयोग (16th Finance Commission) व धोरणात्मक मसुदा
- अध्यक्षीय नियुक्ती: संविधानाच्या कलम २८० नुसार केंद्र सरकारने १६ व्या वित्त आयोगाच्या अध्यक्षपदी नीति आयोगाचे माजी उपाध्यक्ष डॉ. अरविंद पनगढिया यांची नियुक्ती केली आहे.
- कार्यकाळ व वाटप: हा आयोग १ एप्रिल २०२६ पासून पुढील ५ वर्षांच्या काळासाठी (२०२६-२०३१) केंद्र सरकारच्या एकूण कर महसुलाचे केंद्र आणि घटकराज्यांमध्ये कसे वाटप (Vertical & Horizontal Devolution) करावे, याचे अंतिम सूत्र निश्चित करेल.
२. अटल सेतू सागरी पूल (MTHL) व प्रादेशिक पायाभूत विकास
- देशातील सर्वात लांब पूल: मुंबईतील शिवडीला नवी मुंबईतील न्हावा शेवाशी जोडणाऱ्या २१.८ किमी लांबीच्या ६ पदरी भव्य सागरी पुलाचे **'अटल बिहारी वाजपेयी शिवडी-न्हावा शेवा अटल सेतू' (MTHL)** असे नामकरण करण्यात आले आहे. या सागरी सेतूमुळे मुंबई व नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळांमधील प्रवासाचा वेळ केवळ २० मिनिटांवर आला असून, व्यावसायिक लॉजिस्टिक क्षेत्राला मोठी गती मिळाली आहे.
🚀 विभाग ३: अंतराळ तंत्रज्ञान व स्वदेशी संरक्षण प्रगती
१. इस्रो गगनयान मोहीम (TV-D1) व अंतराळ सुरक्षा चाचण्या
- अबोर्टीव्ह विस्थापन चाचणी: भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (ISRO) भारताच्या पहिल्या मानवरहित अंतराळ प्रवासाची म्हणजेच 'गगनयान' मोहिमेची महत्त्वाची प्राथमिक चाचणी 'फ्लाइट टेस्ट व्हेइकल अबॉर्ट मिशन-१' (TV-D1) श्रीहरीकोटा येथून यशस्वीरित्या पूर्ण केली.
- क्रू एस्केप सिस्टीम (CES): या चाचणीद्वारे अंतराळवीरांना धोक्याच्या वेळी सुरक्षित बाहेर काढणाऱ्या 'क्रू एस्केप सिस्टीम' आणि 'क्रू मॉड्युल'ची अचूक पॅराशूट उतरण्याची क्षमता तपासण्यात आली. या यशामुळे भारत मानवाला अवकाशात पाठवण्याच्या प्रक्रियेत अत्यंत पुढे गेला आहे.
२. स्वदेशी लष्करी प्रगती: LRLACM व व्हीशॉराड्स (VSHORADS) क्षेपणास्त्रे
- लाँग रेंज लँड अटॅक क्रूझ मिसाईल (LRLACM): संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने (DRDO) ओडिसाच्या चांदीपूर किनाऱ्यावरून १००० किमी पेक्षा जास्त अंतरावरील जमिनीवरील लक्ष्याचा अचूक वेध घेणाऱ्या स्वदेशी क्रूझ क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी घेतली, जे शत्रूच्या रडारला चकवण्यात पूर्णपणे सक्षम आहे.
- व्हीशॉराड्स (VSHORADS): ही एक प्रगत 'व्हेरी शॉर्ट रेंज एअर डिफेन्स' प्रणाली असून, खांद्यावरून डागता येणाऱ्या या हलक्या क्षेपणास्त्राद्वारे शत्रूची हेलिकॉप्टर्स, अत्यंत कमी उंचीवर उडणारी लढाऊ विमाने व ड्रोन यांना तात्काळ हवेतच नष्ट करण्याची अफाट युद्धक्षमता भारतीय सेनेला मिळाली आहे.
🌍 विभाग ४: जागतीक निर्देशांक, पुरस्कार व क्रीडा घडामोडी
१. जागतिक लॉजिस्टिक परफॉर्मन्स इंडेक्स (LPI) व नाविन्यता क्रमवारी
- ३८ वे जागतिक स्थान: जागतिक बँकेने जाहीर केलेल्या ताज्या लॉजिस्टिक कामगिरी निर्देशांकात (LPI) भारताने बंदर आधुनिकीकरण आणि 'पीएम गतिशक्ती योजने'च्या बळावर १३९ देशांच्या यादीत उल्लेखनीय प्रगती करत ३८ वे स्थान पटकावले आहे.
- ग्लोबल इनोव्हेशन इंडेक्स २०२५: जागतिक बौद्धिक संपदा संघटनेद्वारे (WIPO) प्रसिद्ध ताज्या नाविन्यता निर्देशांकात भारताने नवीन तंत्रज्ञान व स्टार्ट-अप प्रगतीमुळे ३९ वे स्थान पटकावून आशियात आपली तांत्रिक आघाडी मजबूत केली आहे.
२. आयसीटी पुरुष टी-२० विश्वचषक विजेतेपद व क्रीडा रेकॉर्ड
- ऐतिहासिक क्रिकेट विजेतेपद: बारबाडोस (वेस्ट इंडीज) येथे झालेल्या अत्यंत रंगतदार अंतिम सामन्यात भारतीय पुरुष संघाने दक्षिण आफ्रिकेचा पराभव करून ऐतिहासिक आयसीसी टी-२० विश्वचषक विजेतेपदावर दुसऱ्यांदा आपले नाव कोरले. तसेच २४ व्या लॉरेस जागतिक क्रीडा पुरस्कार सोहळ्यात ऑलिम्पिक सुवर्णपदक विजेत्या नीरज चोप्राला विशेष जागतिक क्रीडा दूत म्हणून सन्मानित करण्यात आले.
अधिक सराव चाचण्या आणि मोफत नोट्ससाठी MPSC Free Portal ला भेट द्या.